Istorija
Prvu botaničku baštu u Beogradu osnovao je 1853. godine Josif Pančić, profesor koji je verovao da se biljni svet ne može učiti samo iz knjiga, već i u živoj bašti. Ta prva bašta bila je skromna i nalazila se u dvorištu Liceja, a kasnije je, 1874, preseljena na Dorćol i dobila zvaničan naziv Srpska kraljevska botanička bašta. Nažalost, lokacija na Dorćolu redovno je stradala od poplava, pa je opstanak bašte bio neizvestan.
Rešenje je stiglo krajem osamdesetih godina 19. veka, kada je kralj Milan Obrenović ustupio svoje imanje od preko pet hektara na sadašnjoj lokaciji kod Takovske ulice. Bašta je po kraljevoj želji nazvana Jevremovac, u čast njegovog dede Jevrema, a njenim prvim upravnikom postao je Stevan Jakšić. Već 1892. podignut je veliki staklenik, naručen od fabrike u Drezdenu, koji je u to vreme važio za jedan od najlepših u Evropi.
Arhitektura i značaj
Staklenik Jevremovca, površine oko 500 kvadratnih metara, rađen je u viktorijanskom stilu sa secesijskim detaljima, sa dva krila povezana centralnom kupolom. Danas u njemu raste oko 1.100 biljnih vrsta, dok cela bašta broji preko 2.000 domaćih i stranih vrsta, među kojima posebno mesto imaju Pančićeve omorike, endemska vrsta koja raste samo u Srbiji. U bašti se čuvaju i stabla lužnjaka stara preko 140 godina.
Osim žive kolekcije biljaka, Jevremovac čuva i ogroman herbarijum sa više od 250.000 primeraka i biblioteku sa preko 7.000 knjiga, uključujući retka izdanja stara nekoliko vekova. Zbog svoje prirodne i kulturne vrednosti, bašta je proglašena spomenikom prirode 1995, a spomenikom kulture 2007. godine.
Dobro je znati
Ispod upravne zgrade kriju se takozvane kraljeve ledenice, stari podzemni prostori u kojima se nekada čuvao led sa Dunava za hlađenje namirnica. Tokom radova na uređenju bašte krajem 19. veka, na ovom prostoru pronađeni su i ostaci rimske nekropole, što svedoči o dugoj istoriji ovog dela grada.
Danas je Jevremovac otvoren za posetioce svakog dana i predstavlja omiljeno mesto za šetnju i odmor u samom centru Beograda. Osim toga, često se bira kao lokacija za venčanja i filmska snimanja, a povremeno se organizuju i stručne izložbe i vođene ture kroz baštu, uključujući i poseban japanski vrt, poklon Japana povodom jubileja bašte.
