Istorija
Spomenik knezu Mihailu podignut je 1882. godine na Trgu republike, tada poznatom kao Pozorišni trg, i od tada predstavlja jednu od najprepoznatljivijih tačaka u centru Beograda. Figuru kneza na konju izlio je u Minhenu 1879. godine livac Ferdinand fon Miler, dok je autor same skulpture bio italijanski vajar Enriko Paci iz Firence. Postament je projektovao arhitekta Konstantin Jovanović.
Kao model za konja poslužio je Vranac, konj koji je knez dobio na poklon prilikom povratka sa venčanja u Rumuniji. Zanimljivo je da je knez na spomeniku prikazan bez kape, što je u to vreme bilo neuobičajeno rešenje za ovakav tip spomenika. Za svoj rad Enriko Paci je odlikovan Ordenom viteza Takovskog reda drugog stepena.
Umetnost i simbolika
Ovo je prvi monumentalni konjanički spomenik podignut u Srbiji, rađen po uzoru na klasične italijanske prikaze vladara na konju iz antičke tradicije. Spomenik čine tri celine – postament, pijedestal i bronzana figura kneza – a njegova ruka simbolično pokazuje ka krajevima koji u to vreme još nisu bili oslobođeni. Na pijedestalu se nalaze reljefi vezani za dinastičku mitologiju, kao i ploče sa imenima šest gradova oslobođenih 1867. godine.
Zbog istorijskog i umetničkog značaja, spomenik je proglašen za spomenik kulture od velikog značaja. Kroz godine je više puta obnavljan – rekonstruisan 1984, konzerviran 1986, čišćen 1995. i poslednji put obnovljen 2020. godine, kako bi sačuvao svoj izgled za buduće generacije.
