Istorija
Narodno pozorište u Beogradu osnovano je 1868. godine, a prva predstava koju je publika gledala bila je „Đurađ Brankovićˮ, izvedena 22. novembra iste godine. Zgradu je projektovao arhitekta Aleksandar Bugarski, a gradnja je krenula rušenjem starih turskih kuća u martu 1868. godine na mestu današnjeg Trga republike. Pozorište je konačno useljeno u novu zgradu 30. oktobra 1869. godine.
Zanimljivo je da je pozorište podignuto tačno na mestu gde je nekada stajala Stambol kapija, jedna od gradskih kapija otomanskog Beograda. Delovi porušene kapije ugrađeni su u same temelje zgrade, tako da nova kulturna institucija doslovno stoji na ostacima starog grada.
Kroz istoriju je zgrada nekoliko puta temeljno obnavljana — u periodu 1912-1922, zatim 1941. i 1965. godine. Najveća i najznačajnija rekonstrukcija sprovedena je između 1986. i 1989. godine, uz ulaganje od 4,5 miliona dolara, a svečano je ponovo otvorena 15. oktobra 1989.
Arhitektura i značaj
Zgrada je izgrađena u duhu akademizma, sa jasnom horizontalnom i vertikalnom podelom fasade koja podseća na čuvenu milansku Skalu. Ta sličnost nije slučajna — Bugarski se ugledao na velike evropske opere svog doba, želeći da Beograd dobije zdanje dostojno prestonice u usponu.
Danas Narodno pozorište okuplja tri umetnička ansambla — Operu, Balet i Dramu — koji naizmenično nastupaju na Velikoj sceni i na manjoj sceni „Raša Plaovićˮ. Nalazi se na samom Trgu republike, na uglu Vasine i Francuske ulice, pa je nezaobilazna tačka za svakog ko šeta centrom grada.
