Istorija
Biblioteka grada Beograda osnovana je 11. januara 1931. godine i tako je postala prva prava moderna gradska biblioteka u Beogradu, iako je grad i pre toga imao svoje čitalište. Status matične biblioteke za celu teritoriju Beograda dobila je 1994. godine, čime je preuzela ulogu koordinatora rada svih opštinskih biblioteka u gradu.
Zgrada u kojoj se danas nalazi, na uglu Knez Mihailove ulice, nije građena za biblioteku. Podignuta je oko 1867. godine kao hotel „Srpska kruna”, verovatno na inicijativu trgovačke porodice Krsmanović, i u svoje vreme važila je za jedan od najreprezentativnijih i najbolje opremljenih hotela u tadašnjem Beogradu. Biblioteka se u nju uselila tek 1986. godine, nakon obimne adaptacije.
Baš tokom te adaptacije, između 1983. i 1986. godine, radnici su ispod zgrade naišli na ostatke rimskog vojnog utvrđenja. Nalaz je izmenio prvobitni plan radova, pa je umesto planiranog magacinskog prostora u podrumu formirana takozvana Rimska dvorana, u kojoj su ostaci kastruma iz II–IV veka očuvani in situ i danas dostupni posetiocima.
Arhitektura i značaj
Fasada zgrade nosi pečat eklektike, sa elementima renesanse i romantizma koji su bili omiljeni u beogradskoj arhitekturi druge polovine 19. veka. Prepoznatljivi su lučno završeni prozori s bogatom štuko-dekoracijom, dva balkona ograđena kovanim gvožđem i naglašen, dekorativan krovni venac.
Danas biblioteka čuva blizu 1.800.000 knjiga i drugih jedinica građe i broji preko 100.000 članova, a u njenom sastavu je čak 78 objekata širom grada – centralna zgrada u Knez Mihailovoj i 13 opštinskih biblioteka sa ukupno 52 ogranka. Bila je i prva javna pozajmna biblioteka u zemlji koja je uvela kompjutersko poslovanje, još 1986. godine, a danas nudi i deo fonda u digitalnom obliku, dostupan onlajn.
Dobro je znati
Ko god prošeta Knez Mihailovom ulicom lako može da prepolazi kraj biblioteke a da ne zna da je fasada nekada krila jedan od najotmenijih beogradskih hotela 19. veka. Vredi svratiti i do Rimske dvorane u podrumu – redak primer da se arheološki nalaz iz antičkog doba čuva doslovno ispod čitaonice, na mestu gde je nekada stajao rimski vojni logor.