Историја
Библиотеката на градот Белград е основана на 11 јануари 1931 година и така станала првата вистинска модерна градска библиотека во Белград, иако градот и пред тоа имал своја читалница. Статус на матична библиотека за целата територија на Белград добила во 1994 година, со што ја презела улогата на координатор на работата на сите општински библиотеки во градот.
Зградата во која денес се наоѓа, на аголот на улицата Кнез Михаилова, не е градена за библиотека. Подигната е околу 1867 година како хотел „Српска круна”, веројатно на иницијатива на трговското семејство Крсмановиќ, и во своето време важела за еден од најрепрезентативните и најдобро опремените хотели во тогашниот Белград. Библиотеката се вселила во неа дури во 1986 година, по обемна адаптација.
Токму за време на таа адаптација, меѓу 1983 и 1986 година, работниците под зградата наишле на остатоци од римско воено утврдување. Наодот го променил првичниот план на работите, па наместо планираниот магацински простор во подрумот е формирана т.н. Римска сала, во која остатоците од каструмот од II–IV век се зачувани in situ и денес се достапни за посетителите.
Архитектура и значење
Фасадата на зградата носи печат на еклектиката, со елементи на ренесансата и романтизмот, кои биле омилени во белградската архитектура од втората половина на 19 век. Препознатливи се лачно завршените прозорци со богата штуко-декорација, двата балкона оградени со ковано железо и нагласениот, декоративен покривен венец.
Денес библиотеката чува речиси 1.800.000 книги и други единици граѓа и брои над 100.000 членови, а во нејзиниот состав има дури 78 објекти низ градот – централната зграда на Кнез Михаилова и 13 општински библиотеки со вкупно 52 огранока. Таа била и првата јавна библиотека за позајмување во земјата што вовела компјутерско работење, уште во 1986 година, а денес нуди и дел од фондот во дигитална форма, достапен онлајн.
Добро е да се знае
Секој што ќе прошета по улицата Кнез Михаилова лесно може да помине покрај библиотеката без да знае дека фасадата некогаш криела еден од најотмените белградски хотели од 19 век. Вреди да се сврати и до Римската сала во подрумот – редок пример археолошки наод од античкото време да се чува буквално под читалната, на местото каде што некогаш стоел римски воен логор.
